Κυριακή, 29 Μαΐου 2016

Όταν ο Έλληνας αγάπησε τον Έλληνα!

Χιονοθύελλα - έργο του ρομαντικού ζωγράφου Joseph Mallord William TurnerΗ στιγμή που η προπαγάνδα σώπασε, το μίσος προσκύνησε την αγάπη, ο φανατισμός υποκλήθηκε στη λογική και τα «αδέλφια» ένωσαν της δυνάμεις του μπροστά στη μάχη για επιβίωση…

Μονάδες ανταρτών και κυβερνητικού στρατού αδελφώθηκαν για μία μόνο νύχτα στη Νιάλα των Αγράφων μπροστά στη μανία της φύσης
Πάνω στα χιόνια και μέσα στις χιονοθύελλες έχουν γραφτεί πολλές σελίδες της παγκόσμιας και της ελληνικής ιστορίας...

Αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού αιχμάλωτοι των κυβερνητικών δυνάμεων  Αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού αιχμάλωτοι των κυβερνητικών δυνάμεων
Αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού αιχμάλωτοι των κυβερνητικών δυνάμεων

Το συγκλονιστικό περιστατικό, που συνέβη στα Άγραφα, στον αυχένα της Νιάλας και ενώ ο Εμφύλιος Πόλεμος βρισκόταν στο αποκορύφωμά του, είναι από τα συγκλονιστικότερα.
Το γεγονός συνέβη τον Απρίλιο του 1947 και καταγράφηκε ως «τραγωδία της Νιάλας» ή «συμφιλίωση της Νιάλας».

Τραγωδία ήταν γιατί μονάδες του Δημοκρατικού Στρατού με συνοδοιπόρους γέροντες και γυναικόπαιδα, έπεσαν σε τρομερή χιονοθύελλα, που αποδεκατισμένες υποχρεώθηκαν να αναζητήσουν τη σωτηρία τους στα καταλύματα του κυβερνητικού στρατού.

Συμφιλίωση ήταν γιατί μπροστά στην φοβερή μανία της φύσης οι αντάρτες έγιναν δεκτοί από τους σκληρά επίσης δοκιμαζόμενους αντιπάλους τους.

Από τις αρχές Απριλίου του 1947 επτά ταξιαρχίες του κυβερνητικού στρατού ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες (Καρπενήσι, Αγρίνιο, Αρτα και Καρδίτσα) με κατεύθυνση τον ορεινό όγκο των Αγράφων, όπου δρούσαν αντάρτικες ομάδες.

Οι φάλαγγες του κυβερνητικού στρατού διέθεταν βαρύ οπλισμό, όλμους, ορειβατικό πυροβολικό, σύγχρονα μέσα διαβιβάσεων. Είχαν συνεχή αεροπορική κάλυψη. Αντικειμενικός στόχος τους ήταν να εγκλωβίσουν και να τσακίσουν τα τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού, που δρούσαν στα Άγραφα.
Μεταφορά τραυματία σε ορεινό χωριό
Μεταφορά τραυματία σε ορεινό χωριό

Οι αντάρτες, παρά τη δύναμη πυρός των αντιπάλων τους, αμύνονταν με επιτυχία. Κρατούσαν απρόσιτες διαβάσεις, που με μεγάλη δυσκολία μπορούσαν να πλησιάσουν οι κυβερνητικές δυνάμεις. Σε πολλές περιπτώσεις υποχωρούσαν.

Στη συνέχεια με εξαντλητικές ολονύχτιες πορείες κατόρθωναν και βρίσκονταν στα νώτα του αντιπάλου τους, καταφέροντας αιφνιδιαστικά πλήγματα.
Καταφύγιο
Στα Βραγιανά Ευρυτανίας τεράστιες κυβερνητικές δυνάμεις έσφιξαν σαν τανάλια τις θέσεις ενός τάγματος του Δημοκρατικού Στρατού, που διοικητή είχε τον Σοφιανό. Εκεί βρισκόταν επίσης ένα κινητό νοσοκομείο με βαριά τραυματίες, καθώς και οικογένειες ανταρτών, που κυνηγημένες από τη Χωροφυλακή είχαν εγκαταλείψει τα χωριά τους, αναζητώντας καταφύγιο στις πλησιέστερες μονάδες του Δημοκρατικού Στρατού.

Ο ταγματάρχης Σοφιανός κατάλαβε γρήγορα ότι ήταν αποκλεισμένος και εντελώς ξεκομμένος από τις άλλες ανταρτικές ομάδες. Ετσι κάλεσε τους διοικητές των λόχων και των διμοιριών να εξετάσουν από κοινού την κατάσταση και να αποφασίζουν το δέον γενέσθαι. Ολοι συμφώνησαν με την άποψη του έμπειρου παρτιζάνου ότι ο αυχένας της Νιάλας ήταν η μόνη διέξοδος, αν ο στρατός δεν είχε φτάσει ως εκεί.

Ηταν 12 Απρίλη 1947, Μεγάλη Παρασκευή. Οι τρεις αντάρτικοι λόχοι ξεκίνησαν αμέσως. Ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά, άρρωστοι και τραυματίες, τραβούσαν κι αυτοί τον απότομο ανηφορικό δρόμο. Ψιλόβρεχε. Οσο περνούσε η ώρα, το κρύο δυνάμωνε. Το απέναντι βουνό, ο Καλόγερος, είχε σκοτεινιάσει. Πέρα από τη μεριά της Ηπείρου οι κεραυνοί έσκιζαν τον ουρανό.
Μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού ενώ χορεύουν
Μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού ενώ χορεύουν

Με δυσκολία ανέβαινε τον κατσικόδρομο η φάλαγγα. Μαύρα αγριοπούλια, κυνηγημένα από τον καιρό, φτεροκοπούσαν βιαστικά στον αέρα. Ηταν προμήνυμα για τη θανατηφόρα καταστροφή που πλησίαζε.

Μια τρομερή χιονοθύελλα ξέσπασε. Ο αέρας ξερίζωνε ό,τι αντιστεκόταν. Το χιόνι σκέπασε γρήγορα τις βουνοπλαγιές σβήνοντας κάθε σημάδι για το μονοπάτι. Η επίθεση της απρόσμενης κακοκαιρίας έκανε τη φάλαγγα να χάσει τον προσανατολισμό της.

Το αβάσταχτο κρύο έκοψε την ανάσα δύο ανταρτών. Ενας τρίτος, ονόματι Ισαάκ από την Πέλλα, γλίστρησε και γκρεμίστηκε στη χαράδρα. Μια γυναίκα, η Βάγια από τον Παλαμά Καρδίτσας, περπατούσε κρατώντας στην αγκαλιά της το μωρό της. Προσπαθούσε να το ζεστάνει με την ανάσα της. Αλλά πού να βρεθεί ζεστή αναπνοή σ’ αυτή την παγωνιά. Το αγοράκι δεν άργησε να ξεψυχήσει.

 Λίγο πιο πάνω άφησε την τελευταία της πνοή και η μάνα, μαζί και η δεκαπεντάχρονη κόρη της.

Οι βαθμοφόροι του αντάρτικου διαπερνούσαν συνεχώς τη φάλαγγα προσπαθώντας να την οδηγήσουν, χωρίς να είναι σίγουροι ότι η κατεύθυνση είναι και σωστή. Τα πράγματα χειροτέρευαν συνεχώς. Οποιος παραπατούσε δεν είχε σωτηρία. Επεφτε στα απόκρημνα φαράγγια.

Χωρίς να το καταλάβουν έφτασαν στον αυχένα, σκοντάφτοντας πάνω στα κουφάρια των συντρόφων τους.

Οι δύο λόχοι που προπορεύονταν, έχοντας σημαντικές απώλειες, πέρασαν τον αυχένα και βρήκαν καταφύγιο στα βλάχικα κονάκια της Σάικας.

Ο τρίτος λόχος, με επικεφαλής τον Γιάννη Παπαϊωάννου (Ερμή) πέρασε από άλλο σημείο τον αυχένα και βρέθηκε αναπάντεχα πάνω στο κατάλυμα του κυβερνητικού στρατού.

Τσακισμένοι από το κρύο οι άνδρες και οι γυναίκες του αντάρτικου λόχου χώθηκαν μέσα στις σκηνές του στρατού. Αξιωματικοί και οπλίτες του κυβερνητικού στρατού είχαν αφήσει τις σκοπιές τους και είχαν χωθεί στα καταλύματά τους. Ανάμεσα στους δικούς τους νεκρούς καρτερούσαν κι αυτοί τον θάνατο.

Το μίσος που χώριζε τα δύο στρατόπεδα παραμερίστηκε προσωρινά. Πρόσφεραν στους αντάρτες κουραμάνα. Σταφίδες και κονιάκ. Η νύχτα πέρασε με συζητήσεις για τα δεινά που είχε μαζέψει ο αδελφοκτόνος πόλεμος…
 
Το μίσος που χώριζε τα δύο στρατόπεδα παραμερίστηκε προσωρινά. Πρόσφεραν στους αντάρτες κουραμάνα. Σταφίδες και κονιάκ. Η νύχτα πέρασε με συζητήσεις για τα δεινά που είχε μαζέψει ο αδελφοκτόνος πόλεμος.

Το σκοτάδι δεν έλεγε να σκορπίσει, αν και η καινούργια μέρα είχε έρθει. Ο επικεφαλής του αντάρτικου λόχου Γιάννης Παπαϊωάννου από διαίσθηση κατάλαβε ότι η νύχτα είχε περάσει. Βγήκε από τη σκηνή και προσπάθησε να μαζέψει τους συμμαχητές του για να φύγουν. Αυτή η συμβίωση ήταν ούτως ή άλλως προσωρινή και επικίνδυνη.
Τηλεγράφημα
Χωρίς να ξέρει βρέθηκε έξω από τη σκηνή του ταγματάρχη, διοικητή του κυβερνητικού στρατού, τον οποίο άκουσε να υπαγορεύει τηλεγράφημα στην ανωτέρα διοίκηση. Τη διαβεβαίωνε ότι είχε συλλάβει αιχμάλωτο τον λόχο του Δημοκρατικού Στρατού και την καλούσε να στείλει δυνάμεις για να τον παραλάβει.

Τη συνέχεια έχει γράψει με άρθρο του στο περιοδικό «Εθνική Αντίσταση» ο Γιάννης Παπαϊωάννου.
Ο ταγματάρχης βγαίνοντας από τη σκηνή έπεσε επάνω στον Παπαϊωάννου. Εβγαλε το περίστροφό του και πυροβόλησε χωρίς επιτυχία. Ο αντάρτης σημάδεψε με τη σειρά του και ξάπλωσε κάτω αυτόν που προκάλεσε τη μονομαχία.

Μετά τον θάνατο του ταγματάρχη, όλα ησύχασαν. Δύο ντόπιοι πολίτες, οδηγοί του κυβερνητικού στρατού, προθυμοποιήθηκαν να συνοδεύσουν τους αντάρτες στα κονάκια του χωριού Σάικα. Οι βαθμοφόροι του λόχου του Δημοκρατικού Στρατού συγκεντρώθηκαν και συνεννοήθηκαν για τον τρόπο απαγκίστρωσης. Η απροσδόκητη ανακωχή είχε τελειώσει και ο καθένας έπαιρνε πάλι τον δρόμο του.

Το αντάρτικο παράγγελμα «αναλάβατε» πέρασε από σκηνή σε σκηνή. Οι αντίπαλοι αποχαιρετούνταν κατά τρόπο συγκινητικό. Πολλοί, όμως, μισοπεθαμένοι από τη μεγάλη πορεία μέσα στη χιονοθύελλα, δεν μπόρεσαν να σηκωθούν από τις σκηνές και έμειναν στο κατάλυμα του κυβερνητικού στρατού. Συνελήφθησαν, οδηγήθηκαν στα στρατοδικεία της Λαμίας και της Καρδίτσας, δικάστηκαν και πολλοί στήθηκαν μπροστά στο απόσπασμα.

δημοσιεύτηκε στο Έθνος 22/2/2008
www.i-gata.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια: